COVID 19 KAI MHΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ. Τι συστήνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Γράφει Κωνσταντίνα Νούσια Μαία, MSc PhD ( e )

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

COVID 19 KAI MHΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ

Αυτές οι ερωτοαπαντήσεις συμπληρώνουν την κατευθυντήρια οδηγία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) με θέμα: Κλινική αντιμετώπιση σοβαρών οξέων αναπνευστικών λοιμώξεων όταν υπάρχει υποψία για COVID-19 (13 Μαρτίου 2020) και απαντά σε ερωτήματα που έχουν προκύψει σχετικά με την οδηγία.

Η κατευθυντήρια οδηγία και οι συχνές ερωτήσεις συνοψίζουν:

  1. Τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τη μετάδοση του COVID-19 μέσω του μητρικού γάλακτος
  2. Τα θεραπευτικά αποτελέσματα του θηλασμού και της επαφής δέρμα με δέρμα και
  3. Τις βλαβερές συνέπειες της άσκοπης χορήγησης ξένου γάλακτος στα βρέφη

Οι ερωτοαπαντήσεις βασίζονται επίσης και σε άλλες συστάσεις του ΠΟΥ για τη διατροφή βρεφών και μικρών παιδιών και τις κατευθυντήριες οδηγίες για τη διατροφή βρεφών και μικρών παιδιών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

  1. Μπορεί ο COVID-19 να μεταδοθεί μέσω του μητρικού θηλασμού;

Ο COVID-19 δεν έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα στο μητρικό γάλα της μητέρας με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο COVID-19. Φαίνεται απίθανο, επομένως, ότι το COVID-19 θα μεταδοθεί μέσω του θηλασμού ή με τη χορήγηση μητρικού γάλακτος από μια μητέρα με επιβεβαιωμένο ή με υποψία για COVID-19. Οι ερευνητές συνεχίζουν να εξετάζουν το μητρικό γάλα από μητέρες με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο COVID-19.

  • Σε κοινωνίες όπου ο COVID-19 είναι διαδεδομένος, πρέπει οι μητέρες να θηλάζουν;

Ναι. Σε όλες τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, ο θηλασμός βελτιώνει την επιβίωση και παρέχει δια βίου υγεία και πλεονεκτήματα ανάπτυξης στα νεογέννητα και τα βρέφη. Ο θηλασμός βελτιώνει επίσης την υγεία των μητέρων. Δεν υπάρχει λόγος αποφυγής ή διακοπής του θηλασμού.

  • Μετά τον τοκετό, θα πρέπει το νεογέννητο να τοποθετηθείτε δέρμα με δέρμα και να θηλάζει εάν η μητέρα έχει επιβεβαιωθεί ή έχει υποψία για COVID-19;

Ναι. Η άμεση και συνεχής επαφή δέρμα με δέρμα βελτιώνει τη ρύθμιση της θερμοκρασίας των νεογνών και σχετίζεται με μειωμένη νεογνική θνησιμότητα. 

  • Αν μια μητέρα διαγνωστεί ή υπάρχει υποψία για COVID-19 πρέπει να συνεχίζει να θηλάζει;

Ναι. Η μετάδοση του ιού μέσω του μητρικού γάλακτος δεν έχει εντοπιστεί. Η μητέρα θα πρέπει να λαμβάνει όλα τα κατάλληλα μέτρα υγιεινής και τη χρήση ιατρικής μάσκας όταν θηλάζει.

Οι μητέρες και οι οικογένειες πρέπει να ενημερωθούν ότι στις λίγες περιπτώσεις επιβεβαιωμένης λοίμωξης COVID-19 σε παιδιά, τα περισσότερα έχουν υποστεί μόνο ήπια ή ασυμπτωματική ασθένεια. Αντίθετα υπάρχουν αποδείξεις ότι ο θηλασμός μειώνει τη νεογνική, βρεφική και παιδική θνησιμότητα.

  • Ποια είναι τα κατάλληλα μέτρα υγιεινής για μια μητέρα που θηλάζει με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο COVID-19;

Οι οδηγίες είναι οι εξής:

  1. Πλύνετε τα χέρια σας με σαπούνι ή βάλτε αντισηπτικό πριν πιάσετε το μωρό
  2. Φοράτε ιατρική μάσκα κατά το θηλασμό. Είναι σημαντικό: α) να την απορρίψετε αν γίνει υγρή, β) να την απορρίψετε αμέσως μετά το θηλασμό, γ) να μην την ξαναχρησιμοποιήσετε και δ) να μην ακουμπάτε το μπροστινό της μέρος
  3. Αν φταρνιστείτε ή βήξετε, πλύνετε αμέσως τα χέρια σας ή βάλτε αντισηπτικό
  4. Καθαρίζετε και απολυμαίνετε συχνά τις επιφάνειες και το στήθος

Αν μια μητέρα με επιβεβαιωμένο ή υποψία για COVID-19 δεν διαθέτει ιατρική μάσκα, μπορεί να θηλάσει;

Ναι. Ο θηλασμός αναμφισβήτητα μειώνει τη νεογνική και βρεφική θνησιμότητα και προσφέρει δια βίου πλεονεκτήματα στην υγεία και την ανάπτυξη του εγκεφάλου κάθε παιδιού. Eimaimaia.gr

Οι μη ιατρικές μάσκες (υφασμάτινες, χειροποίητες) δεν έχουν αξιολογηθεί οπότε δεν μπορούμε να κάνουμε πρόταση υπέρ ή κατά τους.

  • Μια μητέρα με επιβεβαιωμένο ή υποψία για COVID-19 πρέπει να πλένει το στήθος της πριν θηλάσει;

Αν μια μητέρα βήξει ή φτερνιστεί πάνω από το εκτεθειμένο στήθος της πρέπει να πλύνει απαλά το στήθος της με σαπούνι και ζεστό νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα.

  • Αν μια μητέρα με επιβεβαιωμένο ή υποψία για COVID-19 δεν μπορεί να θηλάσει, ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να ταΐσει το μωρό της;

Οι καλύτερες εναλλακτικές λύσεις είναι:

      Γάλα της μητέρας

  • Να κάνει τη συλλογή γάλακτος με το χέρι ή με τη χρήση θηλάστρου. Η επιλογή αυτή διαμορφώνεται αναλόγως την προτίμηση της μητέρας, τις συνθήκες υγιεινής και την οικονομική δυνατότητα.
  • Η μητέρα ή όποιος την βοηθάει θα πρέπει να πλένει τα χέρια του σωστά και να καθαρίζει σωστά τα δοχεία πριν και μετά το θηλασμό.
  • Είναι προτιμότερο το μωρό να ταΐζετε από κάποιον που δεν υπάρχει υποψία για COVID-19

Γάλα δότριας

Η μητέρα μπορεί να προμηθευτεί μητρικό γάλα από τράπεζες γάλακτος.

  • Είναι ασφαλές να δοθεί στο μωρό το μητρικό γάλα από μητέρα με επιβεβαιωμένο ή με υποψία για COVID-19;

Ναι. Ο ιός δεν έχει βρεθεί στο μητρικό γάλα. Είναι απίθανο να μεταδοθεί μέσω  του μητρικού γάλακτος.

  1. Απαιτούνται ιδιαίτερα μέτρα κατά το χειρισμό του θηλάστρου και τα δοχεία σίτισης και φύλαξης του μητρικού γάλακτος από μητέρα με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο COVID-19;

Τα δοχεία θα πρέπει να καθαρίζονται κατάλληλα μετά από κάθε χρήση. Συγκεκριμένα:

  • Πλύνετε τα δοχεία μετά από κάθε χρήση με υγρό σαπούνι πχ υγρό σαπούνι πλυσίματος πιάτων και ζεστό νερό. Ξεπλύνετε μετά με ζεστό νερό για 10-15 δευτερόλεπτα
  • Ορισμένα εξαρτήματα των θηλάστρων μπορούν να τοποθετηθούν στο πλυντήριο πιάτων (εάν υπάρχει). Ελέγξτε τις οδηγίες πριν το κάνετε αυτό.
  • Αν μια μητέρα με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο COVID-19 δεν μπορεί να θηλάσει ή να βγάλει γάλα συνιστάται να τραφεί το μωρό από γυναίκα τροφό;

Η επιλογή αυτή σχετίζεται με την αποδοχή της μητέρας, της οικογένειας, την πολιτιστική αποδοχή και τη διαθεσιμότητα γυναικών που θηλάζουν άλλα βρέφη.

Εάν αυτό είναι εφικτό προτεραιότητα πρέπει να δίνεται στα νεότερα βρέφη.

  1. Αν μια μητέρα με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο COVID-19 δεν μπόρεσε να θηλάσει επειδή ήταν πολύ άρρωστη ή λόγω άλλη ασθένειας, πότε μπορεί να αρχίσει να θηλάζει ξανά;

Μια μητέρα μπορεί να αρχίσει να θηλάζει όταν αισθάνεται ξανά καλά. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Θα πρέπει να υποστηρίζεται η γενική υγεία και η διατροφή της μητέρας για να εξασφαλιστεί η πλήρης ανάρρωση της. Eimaimaia.gr

  1. Είναι ιδιαίτερης σημασίας να γίνεται το τεστ για το COVID-19 στα θηλάζονται νεογνά και βρέφη;

Το τεστ για το COVID-19 δεν έχει επίδραση στις αποφάσεις για τα νεογνά και τα βρέφη. Ωστόσο το να διαγνωστεί μια μητέρα που θηλάζει θετική στο COVID-19 σημαίνει ότι πρέπει να εφαρμόσει όλα τα μέτρα υγιεινής για τις μέρες που θεωρείται μεταδοτική.

  1. Αν μια μητέρα με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο COVID-19 θηλάζει χρειάζεται να δώσει συμπληρωματικά ξένο γάλα;

 Όχι. Δεν συνιστάται να δώσει ξένο γάλα. Αυτό θα οδηγήσει σε μείωση της ποσότητας γάλατος  που παράγει. Η θηλάζουσα μητέρα θα πρέπει να έχει σωστές συμβουλές και υποστήριξη για να εξασφαλιστεί η επάρκεια παραγωγής γάλακτος.

  1. Ποιές είναι οι βασικές συμβουλές και πληροφορίες για μια μητέρα που θηλάζει αλλά φοβάται ότι θα περάσει το COVID-19 στο μωρό της;

Οι βασικές συμβουλές και πληροφορίες είναι οι εξής:

  • O COVID-19 δεν έχει ανιχνευτεί στο μητρικό γάλα οποιασδήποτε μητέρας με επιβεβαιωμένο ή υποψία για COVID-19
  • Τα νεογνά και τα βρέφη διατρέχουν χαμηλό κίνδυνο μόλυνσης από COVID-19. Σε λίγες περιπτώσεις παιδιών ή βρεφών θετικά στο COVID-19 έχουν εμφανιστεί ήπια συμπτώματα ή είναι ασυμπτωματικά.
  • Ο θηλασμός και η επαφή δέρμα με δέρμα αναμφισβήτητα μειώνουν τη νεογνική και βρεφική θνησιμότητα και προσφέρουν δια βίου πλεονεκτήματα στην υγεία και την ανάπτυξη του εγκεφάλου κάθε παιδιού.
  • Τα πολυάριθμα οφέλη του μητρικού θηλασμού υπερτερούν των πιθανών κινδύνων από τη μόλυνση με COVID-19.
  • Είναι το ξένο γάλα ασφαλέστερο από το θηλασμό από μια μητέρα με επιβεβαιωμένο ή ύποπτο COVID-19; Eimaimaia.gr

Όχι. Πάντα υπάρχουν οι κίνδυνοι μόλυνσης που σχετίζονται με τη λανθασμένη υγιεινή στη χορήγηση του ξένου γάλακτος.

  1. Για ποία χρονική περίοδο απευθύνονται οι συστάσεις του ΠΟΥ για το θηλασμό και το COVID-19;

Οι συστάσεις απευθύνονται στη χρονική στιγμή όπου η μητέρα είναι πιθανό να είναι μεταδοτική δηλαδή για 14 ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων.

  1. Γιατί οι συστάσεις για τις θηλάζουσες μητέρες είναι διαφορετικές από τις συστάσεις για το γενικό πληθυσμό όπου απαιτείται κοινωνική αποστασιοποίηση;

Η κοινωνική αποστασιοποίηση έχει ως στόχο τη μείωση της μετάδοσης του ιού κυρίως από τα άτομα που είναι ασυμπτωματικά. Έτσι θα μειωθεί η γενική μετάδοση του ιού και τα άτομα που θα νοσήσουν βαριά.

Ο  στόχος των συστάσεων σε μητέρες με επιβεβαιωμένο ή υποψία για COVID-19 είναι η βελτίωση της υγείας, της ανάπτυξης και της επιβίωσης των νεογνών και των βρεφών. Οι συστάσεις εξετάζουν τους κινδύνους της πιθανής μόλυνσης από COVID-19 σε σχέση με τους κινδύνους της διακοπής του μητρικού θηλασμού. Eimaimaia.gr

  1. Οι υπηρεσίες υγείας μπορούν να δέχονται δωρεάν ξένο γάλα για νεογνά με μητέρες με επιβεβαιωμένο ή υποψία για COVID-19;

Όχι. Το ξένο γάλα πρέπει να δίνεται και να αγοράζεται μόνο όταν υπάρχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις. Στις δωρεές αυτές συνήθως γίνονται λάθη στην ποιότητα, την ποσότητα, το χρόνο παράδοσης και τους πόρους.

  • Γιατί οι συστάσεις του ΠΟΥ σχετικά με την επαφή και το θηλασμό από μητέρα με επιβεβαιωμένο ή υποψία για COVID-19 διαφέρουν από κάποιες εθνικές και επαγγελματικές οργανώσεις;

Οι συστάσεις του ΠΟΥ βασίζονται με ιδιαίτερη προσοχή όχι μόνο στον κίνδυνο μετάδοσης του ιού αλλά και στους κινδύνους της σοβαρής νοσηρότητας και θνησιμότητας σε σχέση με τη διακοπή του θηλασμού και της απομάκρυνσης της μητέρας από τον νεογνό ή το βρέφος.

Οι άλλες οργανώσεις εστιάζουν μόνο στην πρόληψη της μετάδοσης του ιού.

Πηγή: WHO