Αυτισμός. Υπάρχει τρόπος πρόληψης;

Γράφει η Άννα Μιχαλάκη, γλωσσολόγος/ εκπ. μαία

2 Απριλίου. Παγκόσμια ημέρα Αυτισμού.

Ο αυτισμός με αριθμούς

  • Ο αυτισμός είναι η δεύτερη πιο συχνή νευροαναπτυξιακή διαταραχή που διαγιγνώσκεται στα παιδιά
  • 1 στα 68 παιδιά (1 στα 42 αγόρια) διαγιγνώσκεται, πλέον στο φάσμα του αυτισμού
  • Τα αγόρια έχουν 5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν αυτισμό σε σχέση με τα κορίτσια
  • Τα ποσοστά αυτισμού αυξάνονται, ανησυχητικά, τα τελευταία χρόνια
  • Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής μέθοδος πρόληψης ή θεραπείας για τον αυτισμό
  • Ερευνητικά προγράμματα σχετικά με τον αυτισμό, αναπτύσσονται όλο και περισσότερο, διεθνώς

Τι προκαλεί τον αυτισμό;

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει συγεκριμένος παράγοντας που να έχει αποδειχθεί ότι είναι η αιτία του αυτισμού. Ωστόσο, υπάρχει συσχέτιση με πληθώρα παραγόντων.

Γενετικά αίτια

Μεταλλάξεις γονιδίων, φαίνεται να σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αυτισμού. Αν ένας γονέας φέρει τη συγκεκριμένη μετάλλαξη, τότε ενδέχεται αυτή να περάσει στο παιδί, ακόμη και αν ο γονέας δεν έχει εκδηλώσει αυτισμό. Οι γονιδιακές μεταλλάξεις δεν προκαλούν αυτισμό, ωστόσο αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισής του.

Περιβαλλοντικά αίτια

Παράγοντες που επηρέασαν κατά την εγκυμοσύνη ή κατά τον τοκετό

  • αυξημένη ηλικία γονέα (είτε του πατέρα είτε της μητέρας)
  • ανεπάρκεια φυλλικού οξέος
  • Εμβρυϊκή ή νεογνική υπογλυκαιμία (πχ. λόγω αρρύθμιστου Σακχαρώδη Διαβήτη Κύησης)
  • τοκετός με καισαρική τομή. Στον τοκετό με καισαρική τομή, η σύνδεση με τον αυτισμό γίνεται επειδή λόγω της καισαρικής τομής, το μωρό δεν λαμβάνει το πολύτιμο κολπικό μικροβίωμα, δηλαδή το έντερό του δεν αποικίζεται από τα απαραίτητα καλά μικρόβια, γεγονός που συνδέεται, μεταξύ άλλων και με διάφορες αναπτυξιακές διαταραχές, όπως ο αυτισμός ή η Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας.
  • λήψη φαρμακευτικών σκευασμάτων ακατάλληλων για την περίοδο της κύησης. Ιδιαίτερη προσοχή σε φάρμακα που λαμβάνονται σε μακροχρόνια χορήγηση, καθώς ακόμη και η παρακεταμόλη (depon) φαίνεται να συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα για εμφάνιση αυτισμού, όταν χορηγείται για πάνω από 28 μέρες, κατά την εγκυμοσύνη.
  • κάπνισμα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Πρόσφατη έρευνα, δείχνει ότι η εμφάνιση αυτισμού στα κορίτσια είναι πολύ πιο συχνή (67%), αν η γιαγιά τους ήταν καπνίστρια.
  • εξαιρετική προωρότητα (κάτω των 26 εβδομάδων)
  • χαμηλό βάρος γέννησης
  • πολύδυμες κυήσεις
  • μεσοδιάστημα μεταξύ των τοκετών μικρότερο του ενός έτους
  • Έκθεση σε παρασιτοκτόνα, ιδιαίτερα στο glyphosate, ακριβώς επειδή επίσης επηρεάζουν την εντερική χλωρίδα, αλλά και σε οποιονδήποτε άλλο παράγοντα επηρεάζει μακροχρόνια την εντερική χλωρίδα

Όσο περισσότερο αυξάνονται οι δείκτες αυτισμού, διεθνώς, τόσο πιο αναγκαίο για την επιστημονική κοινότητα γίνεται το να αποκωδικοποιήσουν αυτή τη διαταραχή το συντομότερο δυνατό.

Τα “σημάδια” του αυτισμού ή πότε πρέπει να συμβουλευτείτε τον ειδικό

Πιθανά σημάδια αυτισμού σε μωρά και νήπια:

  • 6 μηνών και δεν χαμογελά ηθελημένα, δεν δείχνει να παίρνει εκφράσεις χαράς όταν αλληλεπιδρά με άλλους ανρθώπους
  • 6 μηνών, περιορισμένη ή καθόλου βλεμματική επαφή. Χαρακτηριστική, σύμφωνα με έρευνες, είναι η στιγμή του θηλασμού. Η απουσία βλεμματικής επαφής κατά τον θηλασμό, είναι σημάδι που αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης αυτισμού
  • 9 μηνών, δεν αλληλεπιδρά με φωνές, γέλια ή άλλου είδους μη λεκτική επικοινωνία
  • 12 μηνών και δεν βαβίζει (προσπάθεια να μιλήσει)
  • 12 μηνών, δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες για να εκφραστεί (να δείξει κάτι, ή να απλώσει τα χέρια για το πάρουν αγκαλιά)
  • 12 μηνών και δεν ανταποκρίνεται στο όνομά του (δεδομένου ότι το φωνάζετε έτσι)
  • 16 μηνών και δεν λέει καμία λέξη
  • 24 μηνών και δεν χρησιμοποιεί φράσεις δυο λέξεων
  • Ενώ έχει κατακτήσει λόγο, βάβισμα ή κοινωνική αλληλεπίδραση, αυτά χάνονται

Σημάδια αυτισμού σε οποιαδήποτε ηλικία:

  • Αποφεύγει τη βλεμματική επαφή και προτιμά τη μοναχικότητα
  • Δυσκολεύεται πολύ να καταλάβει τα συναισθήματα των άλλων
  • Έχει διαταραχές λόγου, όπως απουσία λόγου, ή καθυστέρηση της γλωσσικής κατάκτησης ή ηχολαλία (επανάληψη λέξεων ή φράσεων)
  • Αναστατώνεται με μικροαλλαγές που συμβαίνουν στην καθημερινότητά του ή στον περιβάλλοντα χώρο
  • Έχει περιορισμένα ενδιαφέροντα
  • Παρουσιάζει επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές και κινήσεις
  • Αντιδρά καθ’ υπερβολή σε έντονα ερεθίσματα, όπως ήχοι, μυρωδιές, γεύσεις, υφές, φώτα και χρώματα

Δείτε επίσης: Φολικό οξύ, ο σούπερ ήρωας της εγκυμοσύνης!Τα οφέλη του μητρικού θηλασμού… ή οι κίνδυνοι από τη χορήγηση ξένου γάλακτος

Θέλετε να μάθετε περισσότερα:

Neonatal Hypoglycemia as A Risk Factor in Autism Spectrum Disorders,

Maternal Diabetes and the Risk of Autism Spectrum Disorders in the Offspring: A Systematic Review and Meta-Analysis, 

Advanced parental age and the risk of autism spectrum disorder.,

Use of acetaminophen (paracetamol) during pregnancy and the risk of autism spectrum disorder in the offspring.,

Diagnosed autism linked to maternal grandmother’s smoking in pregnancy,

Closely spaced pregnancies are associated with increased odds of autism in California sibling births.,

Caesarean section and risk of autism across gestational age: a multi-national cohort study of 5 million births